Hver eru žessi efnahagslegu višmiš IceSave-samningsins sem nś er veriš aš breyta (eyšileggja)?

Nś hefur rķkisstjórnin kynnt breytingar frį Bretum og Hollendingum į fyrirvörunum sem Alžingi Ķslendinga samžykkti ķ įgśst.  Įšur en žetta er samžykkt, veršum viš fyrst aš ganga śr skugga um aš žessar nżju tillögur valdi ekki mögulegum skaša į Ķslensku efnahagslķfi, sem upprunalegu fyrirvararnir įttu aš koma ķ veg fyrir.

Efnahagslegu višmišin ķ fyrirvörunum sem Alžingi samžykkti meš lögum 96/2009 ķ įgśst voru oršuš į eftirfarandi hįtt ķ 3. grein:

http://www.althingi.is/altext/137/s/0358.html

"Rķkisįbyrgš samkvęmt lögum žessum er mišuš viš hįmark į greišslum śr rķkissjóši. Žetta hįmark mišast į įrabilinu 2017–2023 viš 4% af vexti vergrar landsframleišslu męlt ķ pundum vegna lįnasamningsins viš breska rķkiš og 2% af vexti vergrar landsframleišslu męlt ķ evrum vegna lįnasamningsins viš hollenska rķkiš. Hlutföll žessi verša helmingi lęgri įrin 2016 og 2024. Greišslur skulu endurskošašar um leiš og endanlegar tölur um verga landsframleišslu liggja fyrir.

Vöxtur į vergri landsframleišslu Ķslands skv. 3. mgr. skal męldur frį 2008 til greišsluįrs į įrabilinu 2016–2024 annars vegar ķ pundum vegna lįnasamningsins viš breska rķkiš og hins vegar ķ evrum vegna lįnasamningsins viš hollenska rķkiš. Śtreikningur į greišslum skv. 3. mgr. skal byggjast į mešalgengi mišgengis Sešlabanka Ķslands į pundi og evru gagnvart krónu į įrsgrundvelli og mati į vergri landsframleišslu samkvęmt skilgreiningu Eurostat.

Greišsluskylda lįnasamninganna skal aldrei vera meiri en hįmark rķkisįbyrgšar, sbr. 3. mgr. Nś viršist į einhverjum tķma stefna ķ aš lįnsfjįrhęšin įsamt vöxtum verši ekki aš fullu greidd ķ lok lįnstķmans vegna hinna efnahagslegu višmiša og skulu ašilar lįnasamninganna žį tķmanlega eiga meš sér višręšur um mešferš mįlsins og įhrif žess į samningana og skuldbindingar Tryggingarsjóšs innstęšueigenda og fjįrfesta."

Til žess aš skoša nįkvęmlega hvaša įhrif žessi efnahagslegu višmiš hafa į greišslur okkar, žurfum viš fyrst aš finna śt hver landsframleišslan var fyrir grunnįriš 2008 ķ evrum, sem žarf smį śtreikning.

Skošum fyrst landsframleišslu Ķslands sķšustu įrin samkvęmt tölum Hagstofunnar:

http://www.hagstofan.is/Hagtolur/Thjodhagsreikningar/Thjodhagsreikningar

og klikka sķšan į:

Landsframleišsla eftir įrsfjóršungum 1997-2009

Til aš nį ķ tölurnar sem notašar eru ķ grafinu, žį valdi ég "Męlikvarši: Veršlag hvers įrs".  Žar sem ég gat ekki vališ allt įriš 2009, žį tók ég bara fyrstu tvo įrsfjóršungana fyrir hvert įr (1999-2009).  Ég hefši lķka getaš notaš tölurnar fyrir fullt įr, en žį hefši ég žurft aš reikna einhvern vegin upp įriš 2009, sem gęti valdiš mögulegri skekkju vegna įrstķšar-breytinga.

Landsframleišsla Ķslands 1999-2009 H1 (ISK)

Ef viš skošum grafiš nįnar žį viršist žetta ekki lķta svo illa śt.  Mikil hękkun sķšasta įratuginn og nśna er jafnvel oršinn jįkvęšur vöruskiptajöfnušur, sem jafnar śt aš hluta lękkunina į hinum lišunum.  Samkvęmt tölunum žį viršist vera ašeins smį fall ķ prósentum nśna sķšasta įriš 2009.  Enda hafa żmsir pólitķkusar veriš aš halda žvķ fram opinberlega aš įstandiš sé nś raunverulega ekki svo slęmt, žar sem landsframleišslan hafi ašeins falliš örfį prósent frį toppnum 2007-2008. 

Af hverju, er žį svona mikil kreppa į Ķslandi, ef hśn kemur ekki fram ķ landsframleišslunni?  Svariš fellst ķ aš skoša tölurnar ķ erlendri mynt, til dęmis evrum.  Hagstofan birtir, žvķ mišur, ašeins sķnar tölur ķ ķslenskum krónum, žannig aš viš žurfum aš umreikna tölurnar yfir ķ evrur.  Til žess notaši ég mešalgengi fyrstu 6 mįnuši hvers įrs, sem hęgt er aš nį ķ į vefsķšu Sešlabankans hérna:

http://www.sedlabanki.is/?PageID=37

    ĮrMešalgengi
    1999  78.77723 
    2000  71.37379 
    2001  83.27983 
    2002  87.06600 
    2003  84.46232 
    2004  87.45167 
    2005  80.69339 
    2006  85.42963 
    2007  87.58443 
    2008110.12600 
    2009162.77070 

Eins og sést hefur gengiš veriš frekar stöšugt ķ kring um 70-85 krónur sķšustu 10 įrin fyrir utan 2008-2009, žar sem žaš um žaš bil tvöfaldašist.  Ef viš umreiknum nś landsframleišsluna yfir ķ evrur fyrir hvert įr, žį fįum viš graf sem lķtur mun verra śt heldur en fyrra grafiš meš ķslensku krónunum:

Landsframleišsla Ķslands 1999-2009 H1 (EUR)

Landsframleišslan hefur žvķ falliš frį toppnum 2007 um rśmlega 40% žegar hśn er reiknuš śt ķ evrum.  Žetta er einfaldlega kreppan ķ hnotskurn žar sem krónan hefur helmingast ķ virši!

Samkvęmt fyrirvörunum, žį er višmišunar-įriš 2008.  Ef viš notum sömu ašferš žį fįum viš śt aš landsframleišslan fyrir allt įriš 2008 var 1476 milljaršar ķslenskra króna, sem mišaš viš mešalgengiš 127.4551 į evru, gefur 11584 milljónir evra.  Til samanburšar mį geta aš landsframleišslan fyrsta helming 2009, var 722 milljaršar ķslenskra króna, eša 4434 milljónir evra mišaš viš mešalgengiš janśar-jśnķ 162.7707.  Ef viš įętlum til einföldunar aš seinni helmingur verši nokkuš įlķka og fyrri helmingurinn (mögulega ónįkvęmt, žar sem lokatölurnar fyrir 2009 verša ekki birtar fyrr en į nęsta įri), žį žżšir žetta vęntanlega landsframleišslu upp į 8868 milljónir evra eša lękkun upp į 23% milli įra męlt ķ evrum.

Af hverju er allir žessir śtreikningar svona naušsynlegir?  Jś, af žvķ fyrirvararnir sem fjįrlaganefnd Alžingis samdi voru raunverulega mjög snjallir og takmörkušu greišslu hvers įrs viš 6% af uppsöfnušum hagvexti reiknušum ķ pundum/evrum.  Til žess aš viš komumst ķ žį stöšu aš viš žurfum aš byrja aš borga, žarf efnahagur Ķslands fyrst aš vinna upp žessa 23% lękkun sem žegar hefur oršiš sķšan 2008.  Og žaš veršur ašeins ef viš komumst einhvern tķman upp śr kreppunni og/eša gengiš fari aš hękka aftur.

Ef fyrirvörunum er breytt nśna, žannig aš žessi efnahagslegu višmiš virka ekki lengur, žį getum viš lent ķ žvķ aš borga, jafnvel žó allt sé hér enn ķ kalda koli.


mbl.is Óvišunandi nišurstaša
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Benedikt Gunnar Ófeigsson

Mjög flott śttegt.

Ég var einmitt bśinn reka augun ķ žessi efnahagslegu višmiš. žar sem žau er aflögš fyrir vexti sem verša megin hluti greišslnanna, aš žį er ķ raun veriš aš leggja žessi efnahagslegu višmiš nišur.

Ķ raun stendur ekki steinn yfir steini af žessum fyrirvörum ef žetta veršur samžykkt.

Benedikt Gunnar Ófeigsson, 19.10.2009 kl. 00:31

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband