Mįlefnalegt svar viš grein Žórólfs Matthiassonar hagfręšiprófessors ķ Aftenposten.


Žaš hefur veriš kvartaš yfir žvķ aš svörin viš grein Žórólfs hafi veriš mjög ómįlefnaleg og fįir hafi gert efnislegar athugasemdir viš mįlflutnings hans. 

Aftenposten.no:  Et nei vil koste Island dyrt.

Hérna er mitt mįlefnalega svar viš grein Žórólfs:

"Kontantverdien av det islandske skattebetalere må ut med, lųper fra seks til åtte milliarder kroner."

Ķ grein Žórólfs eru engar tilvķsanir hvar hann fęr śt upphęširnar 6-8 milljaršar norskra króna (0.7-1.0B evra, 130-180 milljaršar króna) sem hann metur greišslubirši ķslenskra skattborgara.  Ég hef sżnt hér įšur meš śtreikningum, aš greišslubirši Ķslands veršur einhverstašar nįlęgt 2.8B evra aš nafnvirši  (500 milljaršar króna), mišaš viš žęr forsendur sem liggja fyrir ķ dag um greišslur frį Landsbankanum. 

Nś eru śtreikningar Žórólfs nęr örugglega nśvirtir, en žaš er samt alls ekki nóg til aš skżra śt afhverju hann fęr nišurstöšu sem er meira en 2/3 lęgri.  Til aš hęgt sé aš leggja raunverulegt mat į hvort śtreikningar Žórólfs séu réttir, veršur hann lķka aš gefa upp hvaša forsendur hann notaši.

"Den islandske ųkonomien har vokst med to-tre prosent pr. år over de siste årtier.  Icesave-betaling betyr derfor at de islandske skattebetalere ikke får gleden av å bruke den ųking i produksjonen som ville finne sted året 2016 fųr en gang i 2024."

Ég held aš žaš sé mjög varhugavert aš gera rįš fyrir žvķ aš vöxtur žjóšarbśsins įratugina fyrir hrun, sé į einhvern hįtt hęgt aš nota sem męlikvarši hvaša vöxtur veršur lķklega įrin 2016-2024.

"Videre er det blitt påstått at England og Nederland mangler lovhjemmel for sine krav."

Žaš er engin spurning lengur um HVORT žaš sé lögfręšilegt įlitamįl um skuldbindingar Ķslands.  Ég vķsa til dęmis hér til ķtarlegrar greinar Maria Elvira Méndez Pinedo sem hśn birti nżlega į blogg-sķšu sinni:

http://elvira.blog.is/blog/elvira/entry/1013839/

Einnig mį lesa umsögn lögfręšistofunnar Mischon de Reya sem birt var um įramótin og mikiš var rifist um į žinginu (žvķ mišur, žar sem umsögnin sjįlf er mjög góš og ķtarleg):

http://www.althingi.is/pdf/umsogn.php4?lthing=138&malnr=76&dbnr=835&nefnd=fl

Spurningin er aftur į móti hvort žaš sé raunverulega žjóšhagslega hagkvęmt fyrir Ķsland aš halda fram lagalegum rökum ķ žessu mįli, hvort sem viš höfum rétt fyrir okkur eša ekki.  Žórólfur hefur rétt fyrir sér aš kostnašurinn fyrir žjóšarbśiš geti einfaldlega oršiš of mikill, ef enduruppbyggingin į efnahaginum dregst į langinn.

"IceSave-motstanderne i Island klarte å overbevise store deler av befolkningen, pluss Eva Joly, om at Islands IceSave-gjeld kunne forsvinne over natten med enkle juridiske eller forhandlingstaktiske kunstgrep."

Ég held aš nęr allir į Ķslandi, jafnvel žeir sem eru į móti samningnum, geri sér fulla grein fyrir žvķ aš Icesave skuldbindingarnar geti ekki einfaldlega horfiš meš einhverjum einföldum lagalegum ašgeršum eša einhverri samnings-taktķk.  Ef žaš vęri til einhver einföld lausn į žessu mįli vęrum viš fyrir löngu bśin aš finna hana.  Mįliš veršur hins vegar ekki leyst nema meš samningum, žar sem fullt tillit er tekiš til hagsmuna ķslensku žjóšarinnar.

"Det er viktig å huske at Island garanterte alle innskudd i filialer til islandske banker i Island"

Žaš gleymist oft ķ umręšunni, aš trygging ķslenska rķkisins į innlendum innistęšum var EKKI ótakmörkuš.  Ķ fyrsta lagi var hśn ašeins ķ ķslenskum krónum (af gjaldeyrisreikningum var ašeins hęgt aš taka śt ķ krónum).  Ķ öšru lagi voru settar į takmarkanir hvaš mįtti taka mikiš śt, jafnvel ķ krónum.  Ķ žrišja lagi voru settar į strangar hömlur į yfirfęrslum ķ gjaldeyri sem eru enn ķ gildi ķ dag. 

Ég er ansi hręddur um aš Bretar og Hollendingar vęru ķ dag enn reišari śt ķ okkur, ef viš hefšum bošiš žeim 678 milljarša króna ķ innistęšutryggingu, sem žeir męttu ekki taka śt aš fullu eša skipta yfir ķ gjaldeyri, og hefši veriš fullkomlega sambęrilegt og löglegt samkvęmt lögum 98/1999 um innistęšutryggingar (raunar kannski alls ekkert galin hugmynd Smile).

"Et nei betyr at Island må betjene avdragene med overskudd i utenrikshandelen.  For å skaffe nok valuta må staten ųke skatter ytterligere og gå til ytterligere (varige) nedskjęringer i offentlige utgifter, som sannsynligvis vil bringe BNP ned med ytterligere to til fire prosent i lųpet av 2011."

Žaš eru engin spurning, hvort sem Icesave samningurinn veršur samžykktur eša ekki, žį veršur Ķsland alltaf aš horfast ķ augu viš mikil vandamįl: Višhalda jįkvęšum vöruskiptajöfnuši viš śtlönd, hękka skatta mikiš og stórlega skera nišur opinber śtgjöld.  Ef Icesave samningurinn veršur samžykktur óbreyttur og viš fįum aš lokum restina af AGS/Noršurlandalįnunum, frestast einfaldlega skuldadagarnir til 2016 og verša žį miklu verri.

Spurningin er einfaldlega ekki lengur hvort viš Ķslendingar ętlum aš segja eša NEI viš Icesave-skuldbindingunni.  Jafnvel žó nišurstašan śr žjóšarathvęšagreišslunni veršur NEI, žį skilja flestir į Ķslandi aš žaš veršur aš lokum alltaf aš semja um mįliš. Žess vegna er grein Žórólfs röng!


mbl.is Gegn hagsmunum Ķslands
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Hólmfrķšur Bjarnadóttir

Sęll Bjarni. Žaš er gott aš fį mįlefnalega fęrslu svona til mótvęgis viš sleggjurnar sem į okkur dynja. Ég hef ekki nęga stęršfręši žekkingu eša forsendur til aš meta śtreikninga vegna ICESAVE. Hef žó hallast aš žvķ sem Vilhjįlmur Žorsteinsson hefur skrifaš um žetta mįl, bęši tölur og annaš. Ég hef žį skošun aš viš veršum aš semja viš B&H og helst sem allra fyrst. Tek undir rök Žórólfs um aš frestum į frįgangi žessa mįls sé afar dżr og nóg er nś samt. Aušvitaš vildi ég helst geta hent žessu mįli į haugana, en veit aš žaš er ekki ķ stöšunni. Žar sem viš byrjum ekki aš borga fyrr en 2016 žį mį vel ętla aš fyrir žann tķma verši bśiš aš fara vel yfir fjįrmįlakreppuna hér, hjį B&H og hjį ESB/EES. Talaš er um gallaš regluverk hjį ESB sem stušst er viš ķ žessu mįli. Žó viš skrifum undir samning nś, žį er ekkert plagg žaš heilagt aš ekki sé unt aš endurskoša žaš ef višurkennig fęst į ólögmęti žess. Og svo annaš aš ef okkar greišslugeta reynist ekki fullnęgandi, žį er alltaf möguleiki aš endurskoša. Aš žetta mįl hangi ķ lausu loft eins og nś er tel ég meš öllu ótękt.

Hólmfrķšur Bjarnadóttir, 4.2.2010 kl. 01:25

2 Smįmynd: Jślķus Björnsson

GDP veršur ekki skiliš nema taka minnst žrjś sambęrileg lönd og bera saman.

2,5-3,0% veršmęta aukning samsvarar ešlilegri undirveršbólgu til aš auka virkni eša spennu kaupa halla. Merkir ķ raun aš halda ķ horfinu. stundu gęti žessi hagvaxtaraukning žurft aš vera 5% sé mišaš viš Breta sķšustu įr.

Hinsvegar er IMF hér aš koma į višskiptajöfnuši viš stęrstu Lįnadrottna  sem er EU, žar eru Bretar og Hollendingar stęrstir. Žegar viš ķ framtķšinni kaupum į nżja genginu allt 50% dżrara frį EU, žį munum viš fį hagstęš lįn į móti. Aš mķnu mati. Žetta kostar leynd sķšustu 30 įr.

Žegar IMF višskiptajöfnušarvišfangsefnu lżkur.

Žį veršur aftur stöšugur hagvöxtur 2-3%.

 Ķ mķnum augum er žetta mjög svipaš žvķ gagnvart almenningi sem er ekki ķ stjórnunar stöšu hjį rķkinu t.d. og EU mešalmennir óttušust ef viš myndum stefna Bretum fyrir aš kippa fótunum undan Ķslenska innlįnatryggingarkerfinu.

Jślķus Björnsson, 4.2.2010 kl. 02:49

3 Smįmynd: Jóhann Elķasson

Mjög góš grein og segir nokkuš mikiš til um žaš hversu LĶTIŠstjórnvöld og taglhnżtingar eru aš vinna fyrir land og žjóš.  Aš mķnu mati ęttir žś aš koma žessari grein aš sem vķšast svo flestir sjįi hana.  TAKK FYRIR KĘRLEGA.

Jóhann Elķasson, 4.2.2010 kl. 09:50

4 Smįmynd: Jślķus Björnsson

Var žaš ekki svo aš Rķkissjóšur stofnaši nżja banka hér og žeir yfirtóku reikninga innlįnseiganda.

Rķkiš į svo kröfu į einkatrygginarsjóš Bankanna sem Bretar settu į hausinn [til aš hefna? Glitnis].

Jślķus Björnsson, 4.2.2010 kl. 13:15

5 Smįmynd: Ómar Geirsson

Blessašur Bjarni.

Žś ert flottur sem fyrr.

Smį athugasemd, žś įtt aš koma žvķ sterkar til skil aš Žórólfur er aš ljśga meš nśviršisśtreikninga sķna.  Męttir alveg skrifa grein um žaš ķ Morgunblašiš.  Žś ert bęši męlskur og kannt rökin.

Annaš, vandinn  sem žś bendir į er raunverulegur.  Žaš žarf geysilega mikinn umfram hagvöxt vegna ICEsave samningsins til aš réttlęta ólöglegan samning sem hefur ķ för meš sér 507 milljarša skuldaaukningu.

Og žś mįtt ekki vanmeta réttlętiš.  Fólk er tilbśiš aš leggja į sig réttlįtar byršar, en ef žęr eru rangar žį greišir žaš atkvęši meš fótum sķnum.   Žį er öruggt aš forsendur Žórólfs um himinhįan hagvöxt eru rangar.

Einstein var góšur stęršfręšingur, betri en žś Bjarni.  Hann skyldi samt śt į hvaš réttur og réttlęti gengu.  

Spįšu ķ žaš og jaršašu nęst ICEsave endanlega.  Žś hefur žaš sem žarf til žess.

Kvešja aš austan.

Ómar Geirsson, 5.2.2010 kl. 09:47

6 Smįmynd: Bjarni Kristjįnsson

Sęlir Ómar,

Ég saka nś venjulega ekki fólk um lygar įn žess aš hafa stašreyndirnar į hreinu fyrst.  Eins og er vitum viš ekkert um hvaša forsendur Žórólfur gaf sér žegar hann reiknaši śt žessa 6-8 milljarša norskra króna sem hann nefnir ķ greininni. 

Ķ byrjun setningarinnar notaši Žórólfur oršiš Kontantverdien, sem ég gerši rįš fyrir aš tįknaši nśvirši, en ég verš nś aš jįta aš norskukunnįttan mķn er nś ekkert sérlega sterk.  Bein žżšing į ensku vęri "Cash value", sem į ekki beint viš ķ žessu sambandi, žannig aš mér sżnist aš hann eigi viš nśviršingu.  En eins og kemur fram ķ svarinu frį mér, žį skżrir nśviršing ein og sér ekki žessa lįgu upphęš sem Žórólfur er aš tala um.

Žess vęri óskandi aš Žórólfur (og fleiri), myndu alltaf gefa upp allar forsendur og śtskżra alla śtreikninga, žannig aš hęgt vęri aš leggja óhįš mat į hvort žeir séu réttir.  Fólk er oršiš alveg kolruglaš yfir öllum žessum mismunandi tölunum sem birtar eru, og veit ekki hverjum žaš eigi aš trśa, sem er mišur.  Aš mķnu įliti žį mį hver og einn hafa sķna skošun, en ekki lķka hafa sķnar eigin stašreyndir.  Eins og fręgur žingmašur frį New York (Moynihan) sagši einu sinni:

"Everyone is entitled to his own opinion, but not his own facts."

Bjarni Kristjįnsson, 5.2.2010 kl. 13:25

7 Smįmynd: Jślķus Björnsson

Stašreyndin er sś til aš stękka žjóšartekjukökuna er hęgt aš baka fleiri kökur til eigin neyslu, hękka verš į meiri į śtflutningi ķ Dollurum, Pundum eša evrum: takmarka framboš eša vinna hann meira heima: auka viršiš, selja sem fullvinnslu gęši. 

Ašra ašferšir ganga upp ef viš getum leikiš į erlenda višskipta ašila : svindlaš m.a. ķ krafti tungunnar, ófżsileika smęšar.

Žetta er eini valramminn sem er ķ boši til aš įlykta almennt aršbęrt.

Žegar bśiš er aš festa ķ sessi nżja millirķkja višskiptajöfnunargengiš: minnka ekki śtflutning og innflutningur hękkar um 50% ķ evrum.

Žį munu Hagmuna rķki sem ķ hlut eiga bjóša upp į endalausar lįnafyrirgreišslur [nišurfellingu: hagstęš lįn] mešal Ķslendinga eru duglegir og standa viš sitt.

Bulliš sem er ķ gangi ķ opinberri umręšu er ętlaš aš fela ašalatriši fyrir almenning alžjóšasamfélagsins. 

IMF hefur vel skilgreint višfangsefna hlutverk. Stofnanir EU eru skipašar yfirgreindu fagfólki sem semur fullkomnar reglugeršir ķ anda Žjóšverja og Frakka. EU byggir į Menningararfleiš Stóborgarrķkja Meginlandsins. 

Įrinni kennur illur ręšari. 

Jślķus Björnsson, 5.2.2010 kl. 14:10

8 Smįmynd: Bjarni Kristjįnsson

Framhald į svarinu til Ómars,

Ég held aš aš į margan hįtt sé umręšan um hagvöxt į villigötum, allavega hvaš varšar Icesave.  Žó hagvöxtur sé tvķmęlalaust af hinu góša og sjįlfsagt takmark, žį skiptir mestu mįli fyrir okkur nęstu įrin aš standast žęr įlögur sem leggjast į okkur erlendis frį. Til žess žurfum viš aš auka okkar śtflutning og erlenda fjįrfestingu.  Ef žaš tekst ekki, žį mun ķslenska krónan, óhįš žvķ hver hagvöxturinn er innanlands, einfaldlega aldrei nį stöšugleika og jafnvel hrynja aftur.

Sem bein afleišing af hruninu, žį höfum viš nś tekiš mikil erlend lįn (AGS, Noršurlönd, endurfjįrmögnun banka, NBI, o.s.frv.), sem žarf aš greiša innan nokkura įra, įsamt žeim lįnum sem rķkissjóšur hafši žegar tekiš og greiša žarf 2011-2012 (1000+250+300 milljónir evra).  Aš žessu leiti, hafši Vilhjįlmur rétt fyrir sér aš Icesave er ekki eina vandamįliš sem viš žurfum aš glķma viš. En žaš tįknar samt ekki aš viš eigum aš samžykkja hvaš sem er, hvaš varšar Icesave. 

Takmark mitt er ekki endilega aš "jarša ICEsave" eins og žś kemst svo skemmtilega aš orši, heldur aš reyna aš finna raunverulegar lausnir sem eru sanngjarnarfyrir ALLA ašila.

Bjarni Kristjįnsson, 5.2.2010 kl. 14:54

9 Smįmynd: Ómar Geirsson

Blessašur Bjarni.

Žegar menn sem vita betur, nota rangar forsendur, eša žį mjög vafasamar sem eru til žess eins aš blekkja eša afvegleiša umręšu, žį heitir žaš į mannamįli aš ljśga.  Mér vitanlega er engin forsenda til aš koma 507 milljarša skuld aš lįgmarki nišur i 130-180 milljarša nema meš slķkum vinnubrögšum. 

Žórólfur lķtur algjörlega framhjį žeim möguleika aš hiš meinta endurgreišsluhlutfall skilanefndar Landsbankans, svo ég noti žeirra oršalag, er mjög mikilli óvissu hįš.  Fręšimašur  sem fullyršir "mög mikilli óvissu" sem vissu, hann er eins og falsvešurfręšingurinn sem fullyrti aš 3-mįnaša spį hans vęri dagleg stašreynd um veršur nęstu 3 mįnuši.

Žórólfur er greinilega meš mjög hįa veršbólguspį ķ nśviršisśtreikningum sķnum, forsenda sem gęti stašist, en žarf žess ekki.  Til dęmis sagši Jón Danķelsson aš mesta hętta hagkerfis Evrópu vęri veršhjöšnun, ekki veršbólga.  Og Jón er betur menntašur en Žórólfur ķ žessum fręšum.  

Annar möguleiki sem svona spįr “horfa allar framhjį er hvaš gerist ef AGS lįniš veršur notaš og žarf aš endurfjįrmagnast meš "stķfum" skilyršum.  Žį verša til dęmis orkufyrirtękin seld erlendum fjįrfestum, og opnaš fyrir erlent eignahald ķ sjįvarśtveginum.  Žaš įsamt opnum gjaldeyrismarkaši gęti žżtt žaš aš ašeins gjaldeyrir fyrir innlendum ašföngum skilaši sér til landsins.   Žó žaš vęri veršbólga į EES svęšinu, žį er enginn kominn til meš aš segja aš gjaldeyrir į markaši dugi fyrir lįgmarks erlendum afborgunum.  

Žetta er mjög raunhęfur möguleiki, saga annarra skjólstęšinga AGS bendir til žess.

Sķšan er lķka möguleiki aš veršbólgan verši eins og hjį Weimar lżšveldinu, og žį er nśvirši ICEsave ķ Evrum um 500 žśsund krónur.

Žegar ég dreg žetta saman Bjarni žį er nišurstašan sś aš menn eiga aš reikna śt frį stašreyndum en ekki forsendum sem fegra žerra mįlstaš.  Žegar framtķš okkar allra er ķ hśfi, žį eiga menn ekki aš komast upp meš slķk vinnubrögš, aš "ljśga meš tölfręšinni" eins og Lśšvķk Jósefsson oršaši žaš einu sinni.

En hins vegar skil ég ekki hvernig žś komst aš žeirri nišurstöšu aš ég vęri aš bišja žig um aš segja aš Žórólfur sé ljśgari, er fullfęr um žaš sjįlfur.  En śtreikningar žķnir žegar žś tókst į viš Vilhjįlm hér fyrir nokkru benda til žess aš žś sért fęr til žess meš stęršfręšilegum rökum.

Žannig takast fręšimenn į, žeir afhjśpa rangfęrslur andstęšingsins, meš rökum, ekki fullyršingum.

En vissulega žį skil ég žaš vel aš žś viljir taka žįtt ķ umręšu sem leišir til bestu lausnar fyrri alla.  En ég reyndi aš benda žér į meš tilvitnunina ķ Einstein aš lķfiš er ekki leikjafręši, lķfiš snżst um lķfsskošanir og tilfinningar.  Og svķvirt réttlętiskennd er alltaf hęttuleg.

Žess vegna eigum viš aš bķša meš śtreikning um žaš sem er hagstęšast žar til leišir réttarrķkisins hafa veriš virkjašar.  Allir samninga įn žess munu stórskaša žjóšfélagiš vegna hinna höršu andstöšu sem mun verša viš žį.

Siguršur og Jón Steinar bentu į hina réttu  lausn.   Žaš er į okkar įbyrgš aš hśn sé farin.

Ekki nema viš viljum logandi illdeilur og įtök nęstu įrin.

Kvešja aš austan.

Ómar Geirsson, 7.2.2010 kl. 11:29

10 Smįmynd: Bjarni Kristjįnsson

Ég er ķ sjįlfu sér sammįla žér aš žaš er mjög erfitt aš sjį hvaša forsendur Žórólfur gat gefiš sér sem gefa ašeins 6 til 8 milljarša norskra króna (130 til 180 milljarša króna), žar meš tališ nśviršingu. 

En raunverulega eigum viš ekki einu sinni žurfa aš reyna aš giska į hvaša forsendur Žórólfur gaf sér.  Hann sem virtur fręšimašur viš hįskóla, į aušvitaš aš gefa upp allar forsendur og śtreikninga annašhvort meš greininni eša į vefsķšu sinni.  Ég leitaši reyndar į vefnum, en fann engar slķkar tilvķsanir.

http://notendur.hi.is/totimatt/Site/Velkomin.html

http://econpapers.repec.org/RAS/pma22.htm

Til samanburšar mį geta aš hagfręšingarnir Jón Danķelsson, Jón Steinsson, og Žorvaldur Gylfason, birta allar sķnar greinar og tilvķsanir ķ śtreikninga žar sem žaš į viš hér:

http://risk.lse.ac.uk/icesave/

http://www.columbia.edu/~js3204/cu-greinar.html

http://notendur.hi.is/gylfason/inenglish.htm

Bjarni Kristjįnsson, 8.2.2010 kl. 20:10

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband